10.07.2021
Giun đũa chó mèo là một loại giun hình ống sống ký sinh trong cơ thể chó hoặc mèo. Phân của chó mèo phóng uế ra môi trường nhiễm trứng giun đũa chó mèo. Trong môi trường đất trứng phát triển thành ấu trùng, người nhiễm bệnh qua đường miệng.

- Tên khoa học:

+ Toxocara canis ( Giun đũa chó).

+ Toxocara cati ( Giun đũa mèo).

- Bệnh giun đũa chó mèo hay ấu trùng di chuyển nội tạng, gây ra do sự di chuyển ở giai đoạn ấu trùng của giun đũa chó, mèo ở nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể người. Tỷ lệ nhiễm giun đũa chó khoảng 80% nên thường gọi là bệnh giun đũa chó Toxocara.

II. CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN:

- Chó, mèo thải phân vào trong đất, trứng theo phân ra ngoài phát triển thành ấu trùng. Người là ký chủ ngẫu nhiên, nhiễm do nuốt phải ấu trùng giai đoạn 3 -> ấu trùng vào máu đến gan, phổi, tim, não, mắt… Ở những cơ quan này ấu trùng lang thang hàng tuần hay hàng tháng hoặc nằm im, thành những vật lạ gây viêm và kích thích tạo u hạt thâm nhiễm bạch cầu toan tính.

- Ấu trùng vào cơ thể người không bao giờ phát triển đến giai đoạn trưởng thành, không thể đẻ trứng trong đường ruột -> không thể tìm thấy trứng trong phân.

III. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ

- Trẻ nhỏ hay nghịch đất, ăn đất, ngậm liếm đồ chơi, mút tay.

- Chơi các trò chơi tiếp xúc với đất.

- Gia đình nuôi chó, mèo, người nuôi thường xuyên bồng bế, ngủ chung với chó, mèo.

- Vùng có chó, mèo thả rông nhiều, đất dễ ô nhiễm phân chó, mèo.

- Ăn rau sống không rửa kỹ hoặc những động vật nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo chưa được nấu chín như thịt bò, cừu, heo, gà.

IV. LÂM SÀNG

1. Ở trẻ em:

Có 2 hội chứng: Hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng và ấu trùng di chuyển ở mắt:

1.1 Hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng

Tổng trạng: Gầy ốm, xanh xao, mệt mỏi, chán ăn, kém tập trung.

- Thần kinh: Đau đầu, động kinh, cử động bất thường, rối loạn hành vi, yếu liệt.

- Ở da: Bầm da, nổi mề đay, nổi cục u ở da, sưng phù một vùng da.

- Về hô hấp: Ho kéo dài không đáp ứng với điều trị thông thường kèm bạch cầu toan tính tăng cao.

- Rối loạn tiêu hóa: Tiêu chảy, đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, gan lách to, công thức máu có bạch cầu toan tính tăng cao.

- Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân: Tất cả các xét nghiệm thông thường đều âm tính kèm công thức máu có bạch cầu toan tính tang cao.

- Đau khớp.

- Thận: Hội chứng thận hư, viêm cầu thận cấp.

- Thường đa số bệnh nhân có bạch cầu toan tính tăng cao kéo dài nên nghĩ đến ký sinh trùng gây bệnh nội tạng , thường gặp nhất là Toxocara spp.

1.2 Hội chứng ấu trùng di chuyển ở mắt

Triệu chứng thường gặp: Mờ mắt

- Viêm màng bồ đào: Thường nghĩ đến bệnh ngay ở một trẻ viêm màng bồ đào ở một mắt.

- Viêm kết mạc

2. Ở người lớn

Chủ yếu là ấu trùng di chuyển nội tạng, bệnh ở mắt rất hiếm.

- Thể thần kinh – Cơ ( chiếm đa số): Nhức đầu, sung đau cơ, yếu nửa người, liệt, co giật, động kinh, viêm não- màng não.Bạch cầu ái toan tăng trong 1/3 trường hợp.

- Thể ngoài da: Nổi cục u dưới da, nổi mề đay, sung phù một vùng da.

- Thể tiêu hóa: Đau bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa.

- Thể hô hấp: Tràn dịch màng phổi, ho kéo dài.

V. CHẨN ĐOÁN

- Lâm sàng.

- Cận lâm sàng:

+ Công thức máu: Bạch cầu ái toan tăng.

+ Huyết thanh chẩn đoán.

VI. ĐIỀU TRỊ:

1. Albendazole

- Trẻ em: 10-15mg/kg, chia 2 lần/ngày sáng, chiều, uống sau ăn, trong thời gian từ 5, 10, 15, 28 ngày tùy theo biểu hiện lâm sàng.

- Người lớn: Liều 800mg chia 2 lần trên ngày. Thời gian điều trị tương tự như ở trẻ em.

2. Ivermectin

- Liều 200µg/kg uống 1 lần duy nhất, trước hay sau ăn 2 giờ.

- Lặp lại điều trị sau 10 ngày nếu triệu chứng tái phát.

3. Thiabendazole ( Người >15 tuổi).

- Liều 25-30mg/kg/ngày x 10 – 14 ngày.

VI. DỰ PHÒNG:

1. Trẻ em

Rửa tay trước khi ăn.

- Không cho trẻ nghịch đất, ăn đất, mút tay. Nếu không thể chỉ nên cho trẻ chơi ở những nơi không có chó, mèo lui tới.

2. Người lớn

- Sau khi tiếp xúc đất nên rửa tay thật kỹ.

- Rửa rau hoặc trái cây thật kỹ trước khi ăn.

- Không nên ăn sống hay tái các món như lòng heo, thỏ, cừu…

3. Trẻ em và người lớn

- Tránh tiếp xúc với chó, mèo đặc biệt chó mèo là con vật cưng.

- Xổ giun định kỳ cho chó, mèo.

- Nuôi chó, mèo không nên thả rông để giảm bớt ô nhiễm môi trường.

 

Số lần đọc: 406
BS Nguyễn Ngọc Hiểu - BVDL